Statiegeld na mleko i soki: co się zmieni w sklepach

Kabinet w Hadze zapowiedział rozszerzenie obowiązku statiegeld, czyli kaucji, na wszystkie plastikowe butelki o pojemności do 3 litrów, w tym na opakowania po mleku, sokach i napojach białkowych. Do tej pory system obejmował głównie butelki po wodzie i napojach gazowanych, co pozostawiało dużą część plastikowych odpadów poza obiegiem. Minister ds. Klimatu i Zielonego Wzrostu Stientje van Veldhoven podkreśla, że celem jest wyraźne ograniczenie ilości plastików trafiających do środowiska.

W praktyce oznacza to, że przy zakupie kartonowo‑plastikowych lub plastikowych butelek po mleku i sokach konsumenci zapłacą dodatkową kaucję, którą odzyskają po zwrocie pustego opakowania. Sklepy będą musiały dostosować automaty i systemy przyjmowania butelek, tak aby rozpoznawały nowe typy opakowań. Rząd zapowiada ścisłą współpracę z sieciami handlowymi, by zmiany były dla klientów jak najmniej uciążliwe i nie prowadziły do długich kolejek przy automatach.

Największym wyzwaniem jest kwestia higieny, zwłaszcza w przypadku butelek po produktach mlecznych, które szybko się psują i mogą brzydko pachnieć. Ministerstwo stawia warunek, że branża musi opracować rozwiązania minimalizujące ryzyko sanitarne, na przykład przez lepsze płukanie opakowań lub oddzielne pojemniki chłodzone dla zwrotów. Dyskutowane są też kampanie informacyjne zachęcające do dokładnego opróżniania i przepłukiwania butelek przed oddaniem.

Dla sieci handlowych zmiana oznacza inwestycje w nowe urządzenia i logistykę, ale organizacje branżowe widzą też szansę na usprawnienie recyklingu. Jednorodny strumień dobrze posegregowanego plastiku jest cenny dla firm recyklingowych, co może z czasem obniżyć koszty przetwarzania. Holandia liczy również na lepsze wyniki w unijnych statystykach dotyczących odzysku opakowań, które stają się coraz ważniejsze przy tworzeniu wspólnotowej polityki klimatycznej.

Dla konsumentów konsekwencją będzie więcej opakowań, których nie warto wyrzucać do zwykłego kosza, bo każde z nich to realne pieniądze. To może zmienić codzienne nawyki: od trzymania pustych butelek w domu, po planowanie większych jednorazowych zwrotów w sklepie. Eksperci od gospodarki odpadami przypominają, że tam, gdzie wprowadzono kaucję na nowe grupy produktów, liczba butelek na ulicach i w parkach spadła niemal z dnia na dzień.

Rozszerzenie systemu statiegeld wpisuje się w szerszą strategię przejścia na gospodarkę obiegu zamkniętego do 2050 roku. Rząd zapowiada, że po wdrożeniu zmian będzie monitorował skuteczność nowego rozwiązania i nie wyklucza objęcia kaucją kolejnych typów opakowań, jeśli wyniki okażą się zachęcające. Już teraz wiadomo, że dyskusja o opakowaniach jednorazowych w Holandii dopiero się rozkręca.